Sejong Forums  

Quay Lại   Sejong Forums > Mục khác > Quảng cáo, rao vặt

Gửi trả lời
 
Công Cụ Xếp Bài
  #1  
Old 06-11-2008, 01:02 AM
Avatar của dangbinh
dangbinh dangbinh is offline
Như cánh vạc bay
 
Gia nhập: May 2008
Bài gởi: 489
Thanks: 527
Thanked 449 Times in 219 Posts
dangbinh 1
Mặc định Các dạng ngụy biện thường gặp ...

Lập luận ngụy biện, lừa dối, hay xảo trá (http://en.wikipedia.org/wiki/Logical_fallacy) đã được phân loại từ thời Aristotle, tức cách đây hơn 2300 năm. Trong tranh luận, đôi khi chúng ta mắc phải lỗi ngụy biện, có khi do vô tình, có khi là cố ý. Hy vọng nội dung trình bày dưới đây sẽ giúp chúng ta nắm rõ hơn về các "kỹ thuật" ngụy biện, nhằm tranh luận duy lý và công bằng hơn. Bài viết có tham khảo từ Wikipedia và trang talawas.de

I. Ngụy biện nhờ vào chi tiết (materials fallacies)

1. Argumentum ad antiquitatem (lý lẽ dựa vào cổ xưa hoặc truyền thống)

Đây là một lập luận ngụy biện rất hay được dùng trong tranh cãi. Lý lẽ này khẳng định rằng một chính sách, tính cách, cách hành xử là đúng và chấp nhận được vì từ xưa tới giờ và ở đâu người ta cũng làm như thế. Ví dụ: “Mọi nền văn minh vĩ đại trong lịch sử đều bảo trợ văn hóa và nghệ thuật bằng quỹ của nhà nước.” Nhưng sự thực đó không phải là sự biện minh cho việc tiếp tục một chính sách như vậy. Chẳng hạn, cái sự thật rằng dân tộc nào cũng có những thói hư tật xấu không phải là sự biện minh cho việc không nên nói về những thói hư tật xấu của dân tộc Việt Nam!

2. Argumentum ad ignorantiam (viện dẫn sự không hiểu biết)

Ngụy biện loại này khẳng định rằng một điều trở nên nghiễm nhiên đúng vì nó chưa bị chứng minh là sai. Việc thất bại trong chứng minh rằng một cái gì đó là sai không đồng nghĩa với việc chứng minh được nó là đúng. Đó là chưa nói đến những giá trị chung của nhân loại (chứ không phải giữa các loài khác nhau như cá, chim, hay cóc nhái, sâu bọ). Ví dụ ăn cắp ở xã hội nào và trong hoàn cảnh nào cũng là xấu! Không xã hội nào đánh giá việc nói một đằng làm một nẻo như một đức tính cao quý! Những người biết tự trọng thường coi khinh những kẻ nịnh hót, bợ đỡ.

3. Argumentum ad numerum (lý lẽ viện dẫn các con số)

Tính ngụy biện của lập luận loại này là ở chỗ, thay vì chứng minh điều gì đó là đúng, lập luận lại trích dẫn bao nhiêu người nghĩ rằng nó là đúng. Nhưng cho dù có bao nhiêu người tin rằng một điều gì đó là đúng cũng không có nghĩa điều đó là đúng. Ví dụ: “Ít nhất 70% người Mỹ ủng hộ việc hạn chế nạo thai.” Rất có thể 70% dân Mỹ là sai lắm chứ!

4. Dicto simpliciter ad dictum secundum quid (ngụy biện “thủ tiêu ngoại lệ”)

Cách thức của loại ngụy biện này là vẽ nên một cái nhìn, một luật chung, trong đó loại trừ các trường hợp ngoại lệ. Chẳng hạn, tam đoạn luận sau là ngụy biện: Cutting people is a crime. Surgeons cut people. Therefore, surgeons are criminals.

5. Dicto secundum quid ad dictum simpliciter

Là cách lý luận đối nghịch với dạng 4: Biến một trường hợp đặc biệt thành một luật tổng thể. Lý luận sau là ngụy biện: Tất cả chim thiên nga mà tôi nhìn thấy đều có màu trắng, do đó, tất cả chim thiên nga đều có màu trắng.

6. Ignoratio Elenchi (đánh lạc hướng)

Kỹ thuật này này lái sự chú ý khỏi vấn đề cần tranh luận, thay vì xoáy vào nó. Chẳng hạn, ngụy biện kiểu này tạo ra một dạng bóp méo lý lẽ của đối phương thay cho lý lẽ thực sự mà đối phương đưa ra, và công kích cái lý lẽ bị bóp méo đó. Đối phương thiếu tỉnh táo sẽ phải quay sang bảo vệ cái lý lẽ “dở hơi” mà thực ra anh ta không đưa ra.

Một dạng khác của ngụy biện đánh lạc hướng có tên là “cá trích đỏ” (red herring). Đây là cách lẩn tránh vấn đề chính, đánh lạc hướng sự chú ý sang một đối tượng khác để dễ quy kết, chụp mũ đối phương dựa trên argumentum verecundiam (lý lẽ dựa vào uy tín) và argumentum ad popolum (lý lẽ dựa vào công chúng).

Loại ngụy biện này còn có các tập con (subset) như sau:

a. Argumentum ad verecundiam (lý lẽ dựa vào uy tín).

Tính ngụy biện của lập luận loại này xảy ra khi người được trích dẫn không phải là chuyên gia trong lĩnh vực đang được bàn đến, ví dụ một số tác giả thường trích dẫn các quan điểm của Einstein về chính trị như thể Einstein là một triết gia hơn là một nhà vật lý thiên tài.

b. Argumentum ad hominem (lý lẽ hướng vào cá nhân)

Lập luận kiểu này xảo trá ở chỗ, thay vì phản bác một ý kiến nào đó, lập luận lại hướng sự công kích vào tính cách và động cơ của người đưa ra ý kiến đó. Khẳng định sau đây là ngụy biện: “X là tên lừa đảo vì thế không thể tin được những gì hắn nói.” Sự ngụy biện ở đây là ở chỗ, thay vì chứng minh ý kiến của X là sai, người ta lại đi công kích cá nhân X là tên lừa đảo. Sự thực là, cho dù X là tên lừa đảo, y vẫn có thể nói: “2 x 2 = 4” và khẳng định đó của y vẫn là chân lý.

c. Argumentum ad popolum (lý lẽ dựa vào công chúng)

Tính ngụy biện của argumentum ad popolum là ở chỗ nó cố đi chứng minh một điều gì đó là đúng đơn giản là vì công chúng đồng ý với điều đó.

d. Argumentum ad baculum (lý lẽ dựa vào hình phạt)

Quy tắc của dạng ngụy biện này như sau:
If x does not accept P as true, then Q.
Q is a punishment on x.
Therefore, P is true.
Chẳng hạn, lý luận sau đây là ngụy biện: "Our political views are right and you should agree with them, because if you do not we will put you in a Gulag.".

7. Affirming the Consequent

Rút ra kết luận từ những tiền đề không support cho kết luận đó bằng cách lý luận: P gây ra Q do đó Q là kết quả của P. Chẳng hạn, lý luận sau là ngụy biện: “Nếu một người chạy bằng chân trần thì chân anh ta sẽ đau. Chân của Socrates đau. Như vậy, nguyên do là do Socrates chạy bằng chân trần”. Trên thực tế, có thể có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc ông ta bị đau chân.

8. Denying the antecedent

Rút ra kết luận từ những tiền đề không support cho kết luận đó bằng cách lý luận: P gây ra Q do đó phủ định của Q là kết quả của phủ định của P. Lý luận sau là ngụy biện: “Nếu tôi bị cảm cúm, thì tôi bị đau họng. Tôi không bị cảm cúm. Do đó, Tôi không bị đau họng”.

9. Petitio Principii (hay Circulus in Probando, hay Begging the question)

Rút ra kết luận dựa trên các tiền đề thiếu vững chắc. Người ta có thể đặt câu hỏi về tính xác tín của tiền đề đó.

Chẳng hạn, lý luận sau là ngụy biện: “Chắc chắn là Paul nói sự thật, vì tôi đã nghe anh ta nói điều đó rất nhiều lần”. Paul có thể nói trước sau như một, tuy nhiên , anh ta có thể đã nói dối từ đầu đến cuối.

10. Fallacy of False Cause or Non Sequitur (Latin for "it does not follow")

Nhầm lẫn điều này là nguyên nhân của điều khác, chẳng hạn, “Quốc gia của chúng ta sẽ trường tồn vì vua của chúng ta rất tài giỏi”.

a. Post hoc ergo propter hoc (trước cái đó nên là nguyên nhân của cái đó)

Đây là 1 trường hợp đặc biệt của dạng ngụy biện 10, trong đó cái xảy ra trước được coi là nguyên nhân của cái xảy ra sau.

Cấu trúc của suy luận này như sau:
A occurred, then B occurred.
Therefore, A caused B.
b. Cum hoc ergo propter hoc (cùng với cái đó cho nên tại vì cái đó)

Đây là một ngụy biện khá quen thuộc trong đó sự tương quan, xảy ra đồng thời đã bị nhầm với nguyên nhân, tức là cho rằng vì hai sự việc diễn ra đồng thời, nên một trong hai sự việc phải là nguyên nhân của sự việc kia. Ví dụ: “Tổng thống Clinton có một chính sách kinh tế tuyệt vời. Cứ xem kinh tế của nước Mỹ tăng trưởng tốt như thế nào trong nhiệm kỳ của ông ấy thì biết!” Vấn đề ở đây là hai việc có thể cùng diễn ra đồng thời đơn giản chỉ do trùng hợp ngẫu nhiên (chính sách của ông tổng thống có thể chỉ đóng vai trò rất nhỏ trong việc tăng trưởng kinh tế, còn nguyên nhân thực sự lại là sự phát triển của công nghệ) hoặc quan hệ nhân quả giữa chúng xảy ra trễ theo thời gian (chẳng hạn sự phát triển kinh tế kỳ này là nhờ chính sách của ông tổng thống ở nhiệm kỳ trước).

11. Tu quoque (Ông cũng thế)

Ngụy biện loại này bao biện cho một khuyết điểm, lỗi lầm trong lập luận của một người bằng cách chỉ ra rằng đối thủ của y cũng mắc khuyết điểm như vậy. Một lỗi lầm, khuyết điểm, hay thói hư tật xấu vẫn cứ là một lỗi lầm, khuyết điểm, hay thói hư tật xấu bất kể bao nhiêu người, kể cả một dân tộc, mắc phải.

Chẳng hạn, câu phỏng vấn Vương Trí Nhàn, người viết “Người Việt xấu xí” sau đây là một câu hỏi ngụy biện: “Với tư cách là một người con của dân tộc Việt, ông cảm thấy mình có bao nhiêu tính xấu trong đó?”
__________________
Những con đường chúng ta đi rồi cũng sẽ đưa chúng ta về bên nhau.
Trả lời ngay kèm theo trích dẫn này
Những thành viên sau đã gửi lời cảm ơn tới bạn dangbinh vì bài viết trên:
deficiency82 (29-11-2008), kienlt (06-11-2008), Sunny_Rainy (13-11-2008), vinhnv2 (06-11-2008)
Gửi trả lời

Công Cụ
Xếp Bài

Quyền Hạn Của Bạn
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Mở
Hình Diễn tả đang Mở
[IMG] đang Mở
Mã HTML đang Tắt

Chuyển đến


Tất cả thời gian được tính theo GMT +9. Bây giờ là 10:31 PM.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.